Kısa yanıt: Türkiye’nin başlıca yerli açık dil modelleri Kumru (VNGRS), Trendyol LLM, Turkcell-LLM ve T3AI (beta)dır; çoğu açık ağırlıklı ve öz-barındırılabilirdir. Devletin ‘ulusal LLM’i ise henüz bir Ar-Ge programıdır, kullanılabilir bir model değil.

Başlıca modeller

Kumru (VNGRS): sıfırdan Türkçe, açık (Kumru-2B). Trendyol LLM: Qwen3 tabanlı, açık, aktif. Turkcell-LLM: Mistral ince-ayarı, açık. T3AI: T3 Vakfı/Baykar/Microsoft/MEB ortaklığı, açık kaynak beta. Çoğu Hugging Face’te indirilebilir.

Ne işe yararlar?

Bunlar büyük ticari modellerin (GPT/Claude/Gemini) yerini almaz; bir BYO/öz-barındırma katmanı olarak Türkçe + veri ikametgâhı + gizlilik gereken işlerde değerlidir. Kendi sunucunuzda çalıştırıp veriyi denetiminizde tutarsınız.

Dürüst çerçeve

Satıcı kıyas iddiaları bağımsız değildir; ‘GPT’yi geçiyor’ gibi iddiaları doğrulanmamış sayın. Devletin ‘ulusal LLM’ girişimi bir hibe/Ar-Ge programıdır (TÜBİTAK/Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı), kamuya açık kullanılabilir bir model değildir.

Kimler kullanmalı?

Veriyi Türkiye’de/kendi denetiminizde tutması gereken geliştiriciler, KOBİ’ler ve kurumlar. Gündelik genel kullanımda büyük modeller daha pratik olabilir; ikisi tamamlayıcıdır.

Verisini Türkiye sınırları içinde ya da kendi denetimindeki altyapıda tutmak isteyen ekipler kendi sunucusunda barındırılabilen platformlara bakar: örneğin osFoundry modelleri yerelde (llama.cpp) çalıştırabilir ya da kendi bulut hesabınıza kurulabilir; böylece hassas veri kontrolünüzdeki altyapıdan çıkmaz — Türkiye’de yönetilen bir bölgesi olmadığından, bu «yerel-öncelikli / kendi modelini getir» kullanım Türk okur için yönetilen buluta kaydolmaktan daha gerçekçidir.

Türkçe egemen/dil modelleri — Kumru (VNGRS), Trendyol LLM, Turkcell-LLM, T3AI (beta) — çoğunlukla açık ağırlıklı (Apache-2.0) ve Hugging Face’te indirilebilir; en güçlü oldukları için değil, Türkçe dil + veri ikametgâhı + kendi sunucunda barındırma açısından ilgi çekicidir. Devletin «ulusal LLM» girişimi bir hibe/Ar-Ge programıdır, kamuya açık kullanılabilir bir model değil. Listeleyin, taçlandırmayın.

Türkçe açık-ağırlıklı modeller (Kumru, Trendyol LLM, Turkcell-LLM, T3AI beta) bir kendi modelini getir (BYO) katmanı olarak anlamlıdır — kendi sunucunuzda çalıştırabilir, veriyi kendi denetiminizde tutabilirsiniz. Bunları «GPT’yi geçiyor» diye sunmayın; satıcı kıyasları satıcı iddiasıdır.

İlgili yazılar

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; profesyonel, hukuki ya da mali tavsiye değildir. AI araçları, fiyatlar ve erişilebilirlik hızla değişir — bir karara dayanak yapmadan önce resmi sayfadan güncel bilgiyi doğrulayın.