Kısa yanıt: Kumru, Trendyol LLM, Turkcell-LLM ve T3AI; çoğu açık ağırlıklı (Apache-2.0) Türkçe modeldir ve bir BYO/öz-barındırma katmanı olarak değerlidir. En güçlü olmaları için değil, Türkçe + veri kontrolü için seçilirler.
Bir bakışta karşılaştırma
| Model | Geliştirici | Durum |
|---|---|---|
| Kumru | VNGRS | Açık (Kumru-2B); 7B doğrulanmalı |
| Trendyol LLM | Trendyol | Açık (Apache-2.0), aktif |
| Turkcell-LLM | Turkcell | Açık (Mistral ince-ayarı) |
| T3AI | T3/Baykar/Microsoft/MEB | Açık kaynak (beta) |
Hangisi ne için?
Kumru sıfırdan Türkçe eğitilmiştir; Trendyol LLM Qwen3 tabanlı ve aktif yayımlanır; Turkcell-LLM Mistral ince-ayarıdır; T3AI ise yeni, beta bir açık-kaynak modeldir. Hepsi Hugging Face’te erişilebilir.
Neden BYO katmanı?
Bu modeller osFoundry gibi platformların ALTINDA çalışabilir: kendi sunucunuzda barındırıp veriyi Türkiye’de/denetiminizde tutarsınız. Büyük ticari modellerle (GPT/Claude/Gemini) doğrudan yarışmazlar.
Dürüst çerçeve
Satıcı kıyas iddiaları bağımsız değildir; «GPT’yi geçiyor» gibi iddiaları doğrulanmamış sayın. Devletin «ulusal LLM»i ise hibe/Ar-Ge programıdır, kamuya açık kullanılabilir bir model değil.
Hangisini seçmeli?
Yerli açık Türkçe modeller veri kontrolü ve öz-barındırma için değerlidir; en güçlü model arayışında değil, egemenlik/gizlilik bağlamında seçin.
Verisini Türkiye sınırları içinde ya da kendi denetimindeki altyapıda tutmak isteyen ekipler kendi sunucusunda barındırılabilen platformlara bakar: örneğin osFoundry modelleri yerelde (llama.cpp) çalıştırabilir ya da kendi bulut hesabınıza kurulabilir; böylece hassas veri kontrolünüzdeki altyapıdan çıkmaz — Türkiye’de yönetilen bir bölgesi olmadığından, bu «yerel-öncelikli / kendi modelini getir» kullanım Türk okur için yönetilen buluta kaydolmaktan daha gerçekçidir.
Türkçe egemen/dil modelleri — Kumru (VNGRS), Trendyol LLM, Turkcell-LLM, T3AI (beta) — çoğunlukla açık ağırlıklı (Apache-2.0) ve Hugging Face’te indirilebilir; en güçlü oldukları için değil, Türkçe dil + veri ikametgâhı + kendi sunucunda barındırma açısından ilgi çekicidir. Devletin «ulusal LLM» girişimi bir hibe/Ar-Ge programıdır, kamuya açık kullanılabilir bir model değil. Listeleyin, taçlandırmayın.
Türkçe açık-ağırlıklı modeller (Kumru, Trendyol LLM, Turkcell-LLM, T3AI beta) bir kendi modelini getir (BYO) katmanı olarak anlamlıdır — kendi sunucunuzda çalıştırabilir, veriyi kendi denetiminizde tutabilirsiniz. Bunları «GPT’yi geçiyor» diye sunmayın; satıcı kıyasları satıcı iddiasıdır.
İlgili yazılar
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; profesyonel, hukuki ya da mali tavsiye değildir. AI araçları, fiyatlar ve erişilebilirlik hızla değişir — bir karara dayanak yapmadan önce resmi sayfadan güncel bilgiyi doğrulayın.